Άγχος: Εντοπίστε το και αντιμετωπίστε το

Το άγχος είναι μια ψυχολογική κατάσταση που επηρεάζει όλους σχεδόν τους ανθρώπους στην εποχή μας. Οφείλεται κυρίως στις αυξημένες απαιτήσεις που έχουμε όλοι από τον εαυτό μας και τη ζωή μας -είτε επειδή θέλουμε να ζούμε με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο είτε επειδή έτσι πιστεύουμε ότι πρέπει να συμβαίνει- και από την αδυναμία μας να ανταποκριθούμε σε αυτές. Ουσιαστικά, πρόκειται για την αντίδραση του σώματός μας όταν ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει μία δυσάρεστη ή τρομακτική κατάσταση και αποτελεί φυσιολογική και θετική λειτουργία, καθώς μας δίνει την αναγκαία ώθηση για να τα βγάλουμε πέρα με την ιδιαίτερη κάθε φορά περίσταση. Πρόβλημα αρχίζει να υφίσταται από τη στιγμή που το άγχος αποτελεί μόνιμη κατάσταση, διότι οδηγεί σε εξασθένηση των αποθεμάτων ενέργειας και του ανοσοποιητικού συστήματος, καθιστώντας το άτομο περισσότερο ευάλωτο σε εξωτερικές επιθέσεις στην υγεία του.

Παράγοντες που προξενούν άγχος είναι το ενδεχόμενο της βίας, τα προβλήματα σχέσεων (ένας χωρισμός ή η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου), προβλήματα του ατόμου να αντεπεξέλθει στις καθημερινές του υποχρεώσεις (π.χ. για το μαθητή αυτό σημαίνει αδυναμία να αντεπεξέλθει στις σχολικές του υποχρεώσεις, ιδίως όταν εμφανίζει μαθησιακές δυσκολίες) ή υπερβολικά πολυάσχολη ζωή που δεν δίνει στο άτομο τη δυνατότητα να χαλαρώσει ούτε στιγμή. Το υπερβολικό άγχος εκδηλώνεται στους περισσότερους ανθρώπους με αίσθημα συνεχούς πίεσης, κακή διάθεση, προβλήματα ύπνου, σωματικές εκδηλώσεις (όπως στομαχόπονο ή πονοκέφαλο), κρίσεις πανικού, αλλεργικές αντιδράσεις (όπως έκζεμα), καταχρήσεις (αλκοόλ, κάπνισμα, υπερβολικό φαγητό ή ναρκωτικά) ή μελαγχολία και κατάθλιψη. Ακόμα, μπορεί να οδηγήσει σε κακή συμπεριφορά προς τρίτους ή σε συχνή επανεμφάνιση των συμπτωμάτων σε άτομα που πάσχουν από χρόνιες νόσους.

Και τα παιδιά αγχώνονται…

Άγχος δεν νιώθουν μόνο οι ενήλικοι, αλλά και τα παιδιά. Μάλιστα, τα παιδιά, ενδέχεται να «υιοθετούν» και να συμμερίζονται το άγχος των γονιών τους. Στις πολύ μικρές ηλικίες, αιτία άγχους μπορεί πολύ απλά να είναι η ελλιπής παρουσία του γονέα στη ζωή του παιδιού -καθώς ο ρόλος των γονιών σε αυτές τις ηλικίες είναι πολύ σημαντικός για την αίσθηση ασφάλειας και σταθερότητας των παιδιών. Έτσι, η απομάκρυνσή τους από τους γονείς τους αποτελεί πηγή άγχους. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπως στα παιδιά σχολικής ηλικίας και τους εφήβους, το άγχος μπορεί να προκαλείται από τις επιδόσεις τους στο σχολείο, αλλά και από την πίεση του κοινωνικού τους περίγυρου (ενσωμάτωση σε παρέες, δημοτικότητα κ.λπ.). Το άγχος οφείλεται συχνά στην αρνητική εικόνα που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους και στην έλλειψη αυτοεκτίμησης -συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συνομηλίκους τους και θεωρούν τους ίδιους πάντα λιγότερο καλούς και «επιτυχημένους» από τους υπόλοιπους. Άγχος, όμως, μπορεί να προκαλέσουν και οι γονείς στα παιδιά τους, ακόμα και άθελά τους, εξαιτίας των υψηλών απαιτήσεων που έχουν από αυτά -κυρίως γονείς που έχουν οι ίδιοι επιτύχει πολλά στη ζωή τους. Τέλος, κάποιες καταστάσεις που δημιουργούν ούτως ή άλλως αισθήματα άγχους σε άτομα κάθε ηλικίας, όπως είναι μία ασθένεια, ένα διαζύγιο ή ένας θάνατος, επηρεάζουν πολύ και τα παιδιά, καθώς λειτουργούν ως αιτίες απώλειας της σταθερότητας και της αίσθησης ασφάλειας στη ζωή τους.

Πώς θα αντιληφθούμε ότι ένα παιδί έχει άγχος;

Το άγχος εκδηλώνεται στα παιδιά με απότομες αλλαγές στη διάθεση, έντονες εναλλαγές στην κινητικότητά τους (τη μία στιγμή υπερκινητικά και την άλλη νωθρά), δυσκολία στον ύπνο ή αλλαγή στις ώρες που κοιμούνται, επιθετικότητα ή ακόμα και «προβληματικές» αντιδράσεις όπως η νυχτερινή ενούρηση. Σε αρκετά παιδιά παρουσιάζονται και σωματικές ενοχλήσεις, όπως πονοκέφαλοι και στομαχόπονοι. Οι δυσκολίες προσαρμογής στο σχολείο, συγκέντρωσης και ολοκλήρωσης των εργασιών τους, το ρούφηγμα του αντίχειρα και το στριφογύρισμα των μαλλιών (κυρίως σε μικρές ηλικίες), η απομόνωση ή η ατίθαση κι εριστική συμπεριφορά που περιλαμβάνει εναντίωση σε κάθε μορφή εξουσίας και ψέματα, αποτελούν όλα ενδείξεις ότι ένα παιδί μπορεί να έχει άγχος.

Τρόποι αντιμετώπισης του άγχους στα παιδιά

  • Το άγχος επιβαρύνει τον οργανισμό, γι’ αυτό και θα πρέπει να φροντίσετε ώστε τα παιδιά σας να τρέφονται σωστά και να αθλούνται. Ακόμα, είναι σημαντικό τα παιδιά να ξεκουράζονται επαρκώς και να κοιμούνται τις αναγκαίες γι’ αυτά ώρες.
  • Είναι σημαντικό το παιδί να αφιερώνει χρόνο σε μεθόδους που το χαλαρώνουν και το βοηθούν να εκτονώνεται, είτε πρόκειται για κάποιο χόμπι είτε για κάποια μορφή άσκησης. Προτείνετέ του τέτοιου είδους δραστηριότητες και προτρέψτε το να ασχοληθεί με αυτές.
  • Τονώστε την αυτοεκτίμηση των παιδιών σας. Επαινέστε τα για καθετί καλό που κάνουν και μην τα «μειώνετε», αλλά και μην τα συγκρίνετε με άλλους (π.χ. με τα αδέλφια του ή άλλα παιδιά). Επίσης, μην τους προσφέρετε απλώς κούφια λόγια παρηγοριάς («όλα θα πάνε καλά»), αλλά δείξτε τους ότι έχετε εμπιστοσύνη στην ικανότητά τους να τα καταφέρουν.
  • Είναι σημαντικό τα παιδιά να αισθάνονται ότι οι γονείς τους είναι δίπλα τους. Αφιερώστε χρόνο σε καθημερινές δραστηριότητες με τα παιδιά σας (συζήτηση, παιχνίδι, ζωγραφική κ.λπ.) ή δώστε τους έστω τη δυνατότητα να είναι δίπλα σας όταν το έχουν ανάγκη, ακόμα κι αν εσείς κάνετε κάτι άλλο.
  • Εξασφαλίστε τους τάξη και πρόγραμμα. Ορίστε συγκεκριμένες ώρες για τις σχολικές τους εργασίες, τα γεύματα, τις δουλειές του σπιτιού, την τηλεόραση και τον ύπνο. Μια τέτοια ρουτίνα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας στα παιδιά.
  • Βοηθήστε το παιδί σας να αναπτύξει και να διατηρήσει φιλίες. Καλέστε τους φίλους του στο σπίτι και προγραμματίστε συναντήσεις για παιχνίδι μαζί τους. Ακόμα επικροτήστε και υποστηρίξτε στενές σχέσεις με άλλα άτομα (συγγενείς, φίλους κ.ά.), ώστε το παιδί να έχει κάποιον τρίτο για να συζητήσει μαζί του τα θέματα που το απασχολούν.
  • Μιλήστε με ειλικρίνεια και δώστε σαφείς εξηγήσεις στα παιδιά σας σχετικά με τυχόν προβλήματα που αντιμετωπίζετε, π.χ. σχετικά με ένα ενδεχόμενο διαζύγιο. Έτσι, θα αποφύγετε τη διόγκωση της κατάστασης στη φαντασία τους, η οποία ενδέχεται να αυξήσει το άγχος τους.
  • Συμπεριλάβετε το παιδί σας, στο βαθμό του δυνατού, στη λήψη των αποφάσεων που αφορούν καταστάσεις που προκαλούν άγχος. Με τον τρόπο αυτό, το παιδί θα μάθει να παίρνει την κατάσταση στα χέρια του και θα προετοιμαστεί έτσι για αντίστοιχες καταστάσεις στο μέλλον -άλλωστε, το άγχος δεν πρόκειται να εξαφανιστεί από τη ζωή του όσο θα μεγαλώνει.
  • Οι κανόνες θα πρέπει να τίθενται με σαφήνεια και να τηρούνται. Τα παιδιά χρειάζονται ξεκάθαρα όρια για να αισθανθούν προστατευμένα. Φροντίστε να είστε συνεπείς στην ανατροφή που προσφέρετε στα παιδιά σας και μην αποκλίνετε από τους κανόνες που έχετε θέσει. Καλό είναι να αποφεύγετε ακραίες συμπεριφορές που προσεγγίζουν την αυταρχικότητα ή την υπερβολική ανεκτικότητα.
  • Μεγάλη σημασία έχει η σωματική επαφή. Αγκαλιάζετε και αγγίζετε τα παιδιά σας συχνά, προκειμένου να τα καθησυχάσετε και να τα ηρεμήσετε.
  • Συζητήστε με το παιδί σας σχετικά με τους λόγους που του προκαλούν άγχος. Προετοιμάστε το έδαφος για καταστάσεις που ενδέχεται να του δημιουργήσουν άγχος στο μέλλον, όπως, για παράδειγμα, μια επίσκεψη στο γιατρό ή η έναρξη του σχολείου. Δεν είναι πάντα αναγκαία η συμβουλή από την πλευρά σας -μερικές φορές τα παιδιά έχουν απλώς ανάγκη να τα ακούσει κάποιος.
  • Καλό είναι τα παιδιά να γνωρίζουν ότι δεν είναι μόνα τους σε αυτή την κατάσταση και ότι όλοι όσοι ενδεχομένως θα βρίσκονταν στη θέση τους θα είχαν τις ίδιες αντιδράσεις. Αναφέρετε στα παιδιά ότι κι εσείς κάνατε λάθη ή αντιμετωπίσατε αντίστοιχες δυσκολίες στην ηλικία τους και εξηγήστε τους με ποιον τρόπο τα αντιμετωπίσατε, αλλά και ότι τα ξεπεράσατε. Διαλέξτε βιβλία που θα διαβάσετε μαζί με τα παιδιά σας, τα οποία θα περιγράφουν αντίστοιχες καταστάσεις και μεθόδους αντιμετώπισής τους, ώστε τα παιδιά σας να αντιληφθούν ότι δεν είναι τα μόνα που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα.
  • Διδάξτε στα παιδιά σας τεχνικές χαλάρωσης (όπως π.χ. μεθόδους αναπνοών) που θα τα βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν το άγχος τους. Τις τεχνικές αυτές μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε κι εσείς οι ίδιοι -αποτελεί κι αυτό μια μορφή βοήθειας προς τα παιδιά σας, τα οποία σας μιμούνται και σας έχουν ως πρότυπο. Ακόμα, παίξτε μαζί τους κουκλοθέατρο κι άλλα παρόμοια παιχνίδια που θα τα βοηθήσουν να εκφράσουν έμμεσα τα συναισθήματά τους.
  • Τέλος, έχει μεγάλη σημασία να αναγνωρίσετε την αδυναμία σας να βοηθήσετε το παιδί σας, εάν αυτό επιδεικνύει ιδιαίτερα έντονα συμπτώματα άγχους και να αποταθείτε σε κάποιον ειδικό.

Με τη συνεργασία της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας

πηγή: http://www.e-child.gr

Advertisements

Βοηθήστε το παιδί να πιστέψει στον εαυτό του

Η υγιής αυτοεκτίμηση είναι η θωράκιση ενός παιδιού απέναντι στις προκλήσεις της ζωής. Τα παιδιά που έχουν καλή ιδέα για τον εαυτό τους αντιμετωπίζουν καλύτερα τις διαμάχες και αντιστέκονται καλύτερα στις αρνητικές πιέσεις. Χαμογελούν περισσότερο και είναι ικανά να χαρούν τη ζωή τους. Τα παιδιά αυτά είναι ρεαλιστές και αισιόδοξοι άνθρωποι.
Αντίθετα, στα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση, οι προκλήσεις μπορούν να αποτελέσουν πηγή άγχους και απογοήτευσης. Τα παιδιά που έχουν κακή ιδέα για τον εαυτό τους δυσκολεύονται να βρουν λύσεις στα προβλήματα. Καθώς βασανίζονται από σκέψεις αρνητικής αυτοκριτικής, όπως «Δεν αξίζω» ή «Δεν μπορώ να κάνω τίποτα σωστά», γίνονται παθητικά ή εμφανίζουν απόσυρση ή κατάθλιψη. Όταν βρίσκονται μπροστά σε μια νέα πρόκληση, η άμεση αντίδραση είναι «Δεν μπορώ».

Οι γονείς παίζουν πρωταρχικό ρόλο στην ανάπτυξη ενός υγιούς αισθήματος αυτοεκτίμησης στα παιδιά τους.

Τι είναι η αυτοεκτίμηση;

Αυτοεκτίμηση είναι το σύνολο των «πιστεύω» ή των εντυπώσεων που έχουμε για τον εαυτό μας. Ο τρόπος με τον οποίο καθορίζουμε τον εαυτό μας επηρεάζει τις στάσεις μας και τις συμπεριφορές μας και έχει άμεσο αντίκτυπο στη διαχείριση των συναισθημάτων μας και στις σχέσεις μας.

Το μοντέλο αυτοεκτίμησης που θα αναπτύξει ένα παιδί αρχίζει να διαμορφώνεται πολύ νωρίς στη ζωή. Για παράδειγμα, όταν ένα νήπιο καταφέρει, μετά από δεκάδες ανεπιτυχείς προσπάθειες, να κάνει τούμπα ή να φέρει το κουτάλι στο στόμα του για να φάει, βιώνει ένα αίσθημα εκπλήρωσης, το οποίο ενισχύει την αυτοεκτίμησή του και του διδάσκει τη στάση «Μπορώ να το κάνω».

Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας προσπάθειας-αποτυχίας, νέας προσπάθειας-επιτυχίας, το παιδί αποκτά αντίληψη των ικανοτήτων του, ενώ συγχρόνως δημιουργεί μια εικόνα για τον εαυτό του βάσει των αλληλεπιδράσεων με άλλους ανθρώπους. Η εμπλοκή των γονέων σε αυτό το σημείο είναι θεμελιώδης και οι αντιδράσεις τους μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αποκτήσει υγιείς αντιλήψεις για τον εαυτό του.

Η αυτοεκτίμηση μπορεί επίσης να οριστεί ως ο συνδυασμός αισθημάτων ικανότητας με αισθήματα ότι το αγαπούν. Ένα παιδί που ενθουσιάζεται με ένα επίτευγμά του αλλά δεν νιώθει ότι το αγαπούν μπορεί τελικά να αισθανθεί χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αντίστοιχα, ένα παιδί που νιώθει ότι το αγαπούν αλλά δεν πιστεύει ότι έχει ικανότητες μπορεί επίσης να καταλήξει να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η υγιής αυτοεκτίμηση είναι αποτέλεσμα μιας σωστής ισορροπίας ανάμεσα στα δύο.

Σημεία υγιούς και μη υγιούς αυτοεκτίμησης

Η αυτοεκτίμηση εμφανίζει διακυμάνσεις καθώς ένα παιδί μεγαλώνει. Το αίσθημα αυτοεκτίμησης αλλάζει συχνά και προσαρμόζεται, καθώς επηρεάζεται από τις νέες εμπειρίες και αντιλήψεις του παιδιού. Οι γονείς θα πρέπει να παρατηρούν και να αντιλαμβάνονται τα σημεία υγιούς και μη υγιούς αυτοεκτίμησης.

Ένα παιδί με χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να μη θέλει να δοκιμάσει νέα πράγματα. Συχνά μπορεί να μιλά αρνητικά για τον εαυτό του, λέγοντας για παράδειγμα «Είμαι χαζός/ή», «Δεν θα μάθω ποτέ να το κάνω αυτό» ή «Ποιος ο λόγος; Κανένας δεν νοιάζεται για μένα έτσι κι αλλιώς». Το παιδί μπορεί να μην είναι σε θέση να διαχειριστεί την απογοήτευση, να τα παρατά εύκολα ή να περιμένει να αναλάβει κάποιος άλλος τον έλεγχο. Τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση τείνουν να ασκούν έντονη κριτική στον εαυτό τους και να απογοητεύονται εύκολα από αυτόν. Βλέπουν τις προσωρινές αποτυχίες ως μόνιμες, δυσβάστακτες καταστάσεις. Το αίσθημα της απαισιοδοξίας κυριαρχεί.

Ένα παιδί με υγιή αυτοεκτίμηση χαίρεται τις επαφές με τους άλλους. Αισθάνεται άνετα στις κοινωνικές συναντήσεις και ευχαριστιέται τόσο τις ομαδικές δραστηριότητες όσο και τις ατομικές ασχολίες. Όταν εμφανίζονται προκλήσεις, είναι σε θέση να προσπαθήσει να βρει λύσεις. Είναι ικανό να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του χωρίς να υποτιμά τους άλλους ή τον εαυτό του. Για παράδειγμα, αντί να πει «Είμαι χαζός/ή», ένα παιδί με υγιή αυτοεκτίμηση θα πει «Δεν το καταλαβαίνω αυτό». Ξέρει τις δυνάμεις του και τις αδυναμίες του και τις αποδέχεται. Το αίσθημα της αισιοδοξίας κυριαρχεί.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν

Πώς μπορεί ένας γονιός να βοηθήσει να ενισχυθεί η αυτοεκτίμηση του παιδιού του;

  • Προσέχετε τι λέτε. Τα παιδιά είναι πολύ ευαίσθητα στα λόγια των γονιών. Θυμηθείτε να επαινείτε το παιδί σας όχι μόνο για τις επιτυχίες του, αλλά και για την προσπάθειά του και να είστε ειλικρινείς. Αν, για παράδειγμα, δεν κατάφερε να μπει στην ομάδα του μπάσκετ, αποφύγετε να πείτε «Προσπάθησε ξανά και θα τα καταφέρεις». Είναι καλύτερα να πείτε «Δεν πειράζει, είμαι πολύ περήφανος/η για την προσπάθεια που έκανες». Ανταμείψτε την ολοκληρωμένη προσπάθεια αντί για το αποτέλεσμα.
  • Δώστε το καλό παράδειγμα. Αν είστε υπερβολικά σκληροί με τον εαυτό σας και απαισιόδοξοι όσον αφορά τις ικανότητες και τις αδυναμίες σας, το παιδί θα σας αντιγράψει. Καλλιεργήστε την αυτοεκτίμησή σας και το παιδί σας θα έχει ένα σπουδαίο πρότυπο να ακολουθήσει.
  • Εντοπίστε και αλλάξτε τις λανθασμένες αντιλήψεις του παιδιού σας. Είναι σημαντικό να εντοπίσουν οι γονείς τις λανθασμένες αντιλήψεις που έχει το παιδί για τον εαυτό του, οι οποίες μπορεί να αφορούν την τελειότητα, την ελκυστικότητα, τις ικανότητες ή οτιδήποτε άλλο. Οι λανθασμένες αντιλήψεις μπορεί να ριζώσουν και να γίνουν πραγματικότητα για το παιδί. Για παράδειγμα, ένα παιδί που τα πάει καλά στο σχολείο αλλά δυσκολεύεται με τα μαθηματικά μπορεί να πει «Είμαι κακός μαθητής». Η αντίληψη αυτή δεν είναι απλά μια λανθασμένη γενίκευση, είναι μια θεώρηση που μπορεί να καταστήσει το παιδί επιρρεπές στην αποτυχία. Ενθαρρύνετέ το να δει την κατάσταση στις πραγματικές της διαστάσεις. Μια χρήσιμη απάντηση θα ήταν: «Είσαι καλός μαθητής. Τα πας πολύ καλά στο σχολείο. Τα μαθηματικά είναι απλά ένα μάθημα στο οποίο θα πρέπει να αφιερώσεις περισσότερο χρόνο. Θα σε βοηθήσω κι εγώ».
  • Να είστε αυθόρμητοι και τρυφεροί με το παιδί. Η αγάπη σας θα ενισχύσει πάρα πολύ την αυτοεκτίμησή του. Αγκαλιάστε το παιδί σας. Πείτε του ότι είστε περήφανος/η γι’ αυτό. Επιβραβεύετέ το συχνά και με ειλικρίνεια, χωρίς να το παρακάνετε. Τα παιδιά καταλαβαίνουν αμέσως πότε κάτι λέγεται από την καρδιά.
  • Κάντε θετικά, δίκαια σχόλια. Αν πείτε στο παιδί «Αντιδράς πάντα σαν τρελός/ή», αυτό θα αρχίσει να πιστεύει ότι δεν ξέρει να ελέγξει τα ξεσπάσματά του. Είναι καλύτερα να του πείτε: «Θύμωσες πολύ με τον αδερφό σου, αλλά εκτιμάω το ότι δεν τον έβρισες και δεν τον χτύπησες». Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζετε τα αισθήματα του παιδιού, ενθαρρύνοντάς το συγχρόνως να κάνει σωστή επιλογή στη συμπεριφορά του την επόμενη φορά.
  • Δημιουργήστε ένα ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον. Ένα παιδί που δεν αισθάνεται ασφαλές ή που δέχεται κακοποίηση στο ίδιο του το σπίτι, μέσα από αρνητικές συμπεριφορές και σχόλια, θα υποφέρει πάρα πολύ από αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης. Ένα παιδί που εκτίθεται σε συνεχείς τσακωμούς των γονιών του μπορεί να αναπτύξει κατάθλιψη και απόσυρση. Θυμηθείτε ότι πρέπει πάντα να σέβεστε το παιδί σας.
  • Κάντε το σπίτι σας έναν παράδεισο ασφάλειας για την οικογένειά σας. Έχετε πάντα το νου σας για σημάδια κακοποίησης από άλλους, για προβλήματα στο σχολείο ή για προβλήματα με συνομήλικους, καθώς και για άλλους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας. Αντιμετωπίστε όλα αυτά τα θέματα με ευαισθησία αλλά με αμεσότητα.
  • Βοηθήστε το παιδί σας να έχει εποικοδομητικές εμπειρίες. Οι δραστηριότητες που ενθαρρύνουν τη συνεργασία και όχι τον ανταγωνισμό είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης. Για παράδειγμα, αν ένα μεγαλύτερο παιδί βοηθά ένα μικρότερο να μάθει να διαβάζει, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι θαυματουργά και για τα δύο παιδιά.

Ζητήστε βοήθεια ειδικού

Αν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση, ζητήστε βοήθεια από ειδικό. Οι οικογενειακοί σύμβουλοι και οι παιδοψυχολόγοι μπορούν να εργαστούν με το παιδί για να ανακαλύψουν τι είναι αυτό που το εμποδίζει να έχει καλή ιδέα για τον εαυτό του. Η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του και τον κόσμο. Θα του επιτρέψει να δει πιο ρεαλιστικά τον εαυτό του και να αποδεχτεί ποιο είναι στην πραγματικότητα. Με λίγη βοήθεια, κάθε παιδί μπορεί να αναπτύξει υγιή αυτοεκτίμηση και να έχει μια πιο ευτυχισμένη και ολοκληρωμένη ζωή.

Σύντομες συμβουλές

  • Επικοινωνήστε με ειλικρινές ενδιαφέρον με το παιδί σας. Δείξτε του ότι χαίρεστε που μιλάτε μαζί του και ότι δεν το κάνετε σαν αγγαρεία. Εκδηλώστε την αγάπη σας με αγκαλιές και χάδια.
  • Εστιάζετε πάντα στα θετικά του χαρακτηριστικά και στα χαρίσματά του.
  • Μην επιβάλλετε τις απόψεις σας. Προσπαθήστε να είστε διαλλακτικοί και αληθινά δημοκρατικοί.
  • Εξηγήστε του πως αν κάποιος θυμώνει μαζί του, το κοροϊδεύει ή του επιτίθεται, αυτό δεν σημαίνει ότι φταίει ή ότι είναι κακό παιδί.
  • Προτρέψτε το να αποδέχεται χωρίς ταραχή τον έπαινο και την κοροϊδία.
  • Ενθαρρύνετέ το να εκφράζει ειλικρινά τις απόψεις του και να εξωτερικεύει ξεκάθαρα τα αισθήματά του.
  • Βοηθήστε το να αναπτύξει αυτοέλεγχο. Να επιλέγει τη συναισθηματική του αντίδραση, αντί να αντιδρά παρορμητικά στις προκλήσεις του περιβάλλοντος.
  • Επιβραβεύστε κάθε μικρή πρόοδο που κάνει. Ενισχύστε την προσπάθεια που καταβάλλει, ακόμη και όταν δεν τα καταφέρνει.
  • Προτρέψτε το να σέβεται και να εκτιμά τον εαυτό του, ανεξάρτητα από το πόσο αποδίδει.
  • Βοηθήστε το να αντιλαμβάνεται τις επιθετικές προκλήσεις των άλλων και να τις απενεργοποιεί ή να αδιαφορεί.

Εξηγήστε στο παιδί τη διαφορά ανάμεσα:

  • στην παθητική συμπεριφορά: Ανασφάλεια, μπλοκάρισμα αισθημάτων, υποχωρητικότητα, φόβος. Τα θέλω μου και οι ανάγκες μου είναι λιγότερο σημαντικά  από των άλλων.
  • στη δυναμική συμπεριφορά: Υπεράσπιση και διεκδίκηση των ατομικών δικαιωμάτων με τρόπο που δεν θίγει τον άλλο. Ειλικρινής εξωτερίκευση των αισθημάτων. Τα θέλω μου και οι ανάγκες μου είναι εξίσου σημαντικά με των άλλων.
  • στην επιθετική συμπεριφορά: Παραβίαση των δικαιωμάτων του άλλου, εξωτερίκευση των αισθημάτων με παρενόχληση. Τα θέλω μου και οι ανάγκες μου είναι περισσότερο σημαντικά από των άλλων.
πηγ’η: http://www.e-child.gr

Τα παιδιά μπροστά (ή μέσα;) στην οικονομική κρίση

Πολύ πρόσφατα ακόμα, όποτε μιλούσα με γονείς για θέματα που αφορούσαν τα παιδιά και τη σχέση τους με ταχρήματα, έμενα με την εντύπωση ότι υπήρχε μια σχετική αμηχανία, κάπως σαν να αγγίζαμε ένα θέμα ταμπού: «παιδιά είναι, δικαιούνται κάτι παραπάνω», «αυτά τα θέματα δεν είναι για τα παιδιά», «και μήπως μπορεί ένα παιδί να καταλάβει;», «πώς να το κακοκαρδίσεις όταν σου ζητάει κάτι;» ήταν οι συνηθισμένες σκέψεις και ανησυχίες των γονιών.

 

Επίσης γινόταν σαφές ότι για τους περισσότερους η μεγαλύτερη έγνοια ήταν πώς θα διατηρήσουν ανέπαφο τον τρόπο ζωής των παιδιών τους ακόμη κι αν αυτός ήταν συχνά εντελώς ασύμβατος με την πραγματική οικονομική κατάσταση της οικογένειας (πολλά και ακριβά παιχνίδια, ρούχα, αξεσουάρ, είδη σπορ, μαθήματα, σχολεία, έξοδοι, διασκέδαση) κάτι που συνήθως κατάφερναν με μεγάλη προσωπική προσπάθεια και θυσίες. Παραμένει υπό συζήτηση, κατά πόσο αυτή η –παράδοξα υπερπροστατευτική- στάση είναι τελικά προς όφελος των παιδιών.

Τα πράγματα όμως αλλάζουν και όσο κι αν θα το θέλαμε δεν μπορούμε να αφήνουμε τα παιδιά έξω απ’ την πραγματικότητα της ζωής μας. Μέσα σε μία περίοδο πολύ σοβαρής οικονομικής κρίσης πολλές οικογένειες βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγάλες οικονομικές δυσκολίες, σημαντική μείωση των εσόδων τους, αβεβαιότητα, χρέη, ανεργία.

 

Τα παιδιά πρέπει και έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν, να συμμετέχουν σε όλα αυτά αλλά και να αισθάνονται ότι μπορούν, παρόλα αυτά, να συνεχίσουν να είναι παιδιά.

Άλλωστε «πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά, έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα…»

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται, ακούνε, διαισθάνονται και «πιάνουν» και την παραμικρή αλλαγή στην διάθεση, τη συμπεριφορά, τις αντιδράσεις των ενηλίκων.

Πώς μπορούμε λοιπόν να τους μιλήσουμε για τις –οικονομικές- δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, που φοβόμαστε ότι θα αντιμετωπίσουμε, εμείς ή άλλοι άνθρωποι στο περιβάλλον τους, χωρίς να τα πανικοβάλλουμε, να τα αποθαρρύνουμε, να τα απογοητεύσουμε;

 

Ο Rond Conger, Αμερικανός καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, προτείνει «10 μυστικά για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αντιμετωπίσουν την οικονομική κρίση» (βασισμένα σε πολυετή έρευνα του για τις συνέπειες της αμερικανικής οικονομικής κρίσης του 1980 στα παιδιά).

 

  1. Μην τους κρύβετε την αλήθεια. Τα παιδιά έτσι κι αλλιώς αντιλαμβάνονται τα πάντα. Δεν χρειάζεται να ξέρουν κάθε λεπτομέρεια, αλλά την αλήθεια, με λίγα και κατανοητά λόγια που ταιριάζουν στην ηλικία τους.
  2. Αν έχετε αγωνία, παραδεχτείτε το. Όταν απλώς διαισθάνονται την αγωνία σας χωρίς να ξέρουν τι συμβαίνει, η απειλή είναι μεγαλύτερη γι’ αυτά.
  3. Κρατήστε ανοιχτό το διάλογο. Αυτό τον καιρό που τα παιδιά ακούνε ειδήσεις, φήμες, διαδόσεις, συζητήσεις φροντίστε να είστε ο κύριος συνομιλητής τους που διαψεύδει, μετριάζει, βάζει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και καθησυχάζει αν χρειαστεί.
  4. Ορίστε τις οικονομικές σας δυνατότητες. Καθίστε μαζί με τα παιδιά και εξηγείστε τους ότι πρέπει να περιορίσετε τα έξοδα σας. Βρείτε μαζί τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ο καθένας να συνεισφέρει, ιεραρχώντας τις ανάγκες του. Προσπαθήστε να κρατήσετε αυτό το κοινό οικονομικό πλάνο για τουλάχιστον ένα μήνα και εξετάστε μαζί το αποτέλεσμα.
  5. Περιορίστε την ένταση. Πολύ πιθανό να είστε αγχωμένοι και ευερέθιστοι αλλά προσπαθήστε να διατηρήσετε την ηρεμία σας, μιλήστε με φίλους, βρείτε διεξόδους . Οι συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια είναι ίσως η μεγαλύτερη δοκιμασία που περνούν τα παιδιά σε τέτοιες περιόδους.
  6. Διατηρήστε τις συνήθειες σας. Όταν όλα γύρω αλλάζουν, όλοι και πιο πολύ τα παιδιά έχουν ανάγκη από τις γνώριμες τους συνήθειες, τα κοινά γεύματα, τις ιστορίες το βράδυ, τις αγκαλιές και τα χάδια, που δίνουν αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας.
  7. Ελέγξτε τις ειδήσεις. Θέλετε να ενημερώνεστε αλλά οι ειδήσεις είναι συχνά πιο τρομακτικές κι από θρίλερ. Γι΄ αυτό κάντε το καλύτερα χωρίς να βλέπουν και τα παιδιά μαζί .
  8. Ελαττώστε το στρες στην οικογένεια. Προσπαθήσετε να μην αφήνετε να σας κατακλύζει το άγχος και να παραμένετε ψύχραιμοι. Βρίσκοντας τρόπους να καταπολεμήσετε το στρες, (κινηθείτε, ασχοληθείτε με κάτι που σας ευχαριστεί χωρίς να κοστίζει, κάντε ποδήλατο μαζί με τα παιδιά σας, ακούστε μουσική) βοηθάτε τον εαυτό σας και τα παιδιά.
  9. Αφουγκραστείτε τα παιδιά. Αυτό τον καιρό φροντίστε να είσαστε λίγο πιο «συντονισμένοι» με τα παιδιά σας. Αν παρατηρήσετε στη συμπεριφορά τους ασυνήθιστες ενδείξεις άγχους ή στενοχώριας μιλήστε μαζί τους, ζητείστε από κάποιον άλλο ενήλικα που αγαπούν να περάσει χρόνο μαζί τους, συμβουλευθείτε τον παιδίατρο ή έναν ψυχολόγο.
  10. Δώστε ελπίδα. Ευτυχώς τα παιδιά αντέχουν και προσαρμόζονται, αρκεί να νιώθουν ότι μπορούν να συνεχίσουν να βασίζονται στην οικογένεια τους. Δείξτε τους λοιπόν και πείτε τους το αυτονόητο: ότι όσο δύσκολα κι αν είναι τα πράγματα, εσείς θα κάνετε ό,τι μπορείτε για να καλυτερεύσουν.

 

 

John Steinbeck Grapes of wrath

Μετάφραση Κοσμά Πολίτη

 

…Οι άντρες στέκονταν κοντά στους φράχτες και κοίταζαν το ρημαγμένο καλαμπόκι τους που ξεραινόταν ολοένα, και μόνο σα να ξεχώριζε ακόμα λίγο πράσινο εδώ κι εκεί, κάτω από τη σκόνη. Στέκονταν βαριοί κι’ αμίλητοι. Βγήκαν και οι γυναίκες απ’ τα σπίτια για να σταθούν κοντά στους άντρες τους, -ήθελαν να καταλάβουν αν θάχαναν το θάρρος τους οι άντρες τούτη τη φορά. Σπούδαζε στα κρυφά η καθεμιά το πρόσωπο του αντρός της,- το καλαμπόκι ας καταστράφηκε, φτάνει νάχει απομείνει κάτι μέσα τους. Και τα παιδιά στέκονταν εκεί κοντά, φτιάνανε με τα γυμνά τους πόδια διάφορα σχέδια μέσα στη σκόνη, και με τη διαίσθηση προσπαθούσανε να νιώσουν αν θα λυγίζανε οι γονιοί τους. Τους έριχναν μια λαθραία ματιά, κι έπειτα πάλι καταγινόντουσαν με επιμέλεια να τραβούν γραμμές μέσα στο χώμα με τα γυμνά τους πόδια. Τα άλογα που πήγανε να πιουν νερό στις γούρνες, φυσούσαν το νερό με τα ρουθούνια τους για να καθαρίσουν την επιφάνεια του από τη σκόνη. Σε λίγο, τα πρόσωπα των αντρών, από χαμένα που ήταν σε μιαν αμήχανη συλλογή, πήραν μια έκφραση σκληρή, οργισμένη, αλύγιστη. Τότε οι γυναίκες κατάλαβαν πως δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν και πως οι άντρες τους δε θα λύγιζαν. Τότε τους ρώτησαν «Τι θα κάνουμε τώρα;» Κι οι άντρες αποκρίθηκαν: «Δεν ξέρω». Μ α είχε περάσει πια η δύσκολη στιγμή, το ίδιο κατάλαβαν και τα παιδιά που παρακολουθούσαν τη σκηνή. Γυναίκες και παιδιά κατάλαβαν βαθιά μες στην ψυχή πως καμιά δυστυχία δεν είναι αβάσταχτη όσο οι άντρες δεν χάνουν το ηθικό τους. Οι γυναίκες μπήκαν πάλι στο σπίτι και ξαναπιάσαν τη δουλειά τους και τα παιδιά ξανάρχισαν να παίζουν, μα στην αρχή δειλά-δειλά…

πηγή:http://www.mypsychologist.gr

 

Η σημασία του να μάθετε τα παιδιά σας να είναι αισιόδοξα!

Η αισιοδοξία είναι μια στάση ζωής που όχι μόνο προκαλεί θετικά συναισθήματα αλλά έχει και άμεση συσχέτιση με την καλή υγεία. Πολλές έρευνες υποστηρίζουν τα θετικά αποτελέσματα της αισιοδοξίας στην ανθρώπινη ζωή. Έρευνα που είχε διεξαχθεί στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι το 2001, υπέδειξε ότι η θετική στάση ζωής κατά τη νεαρή ηλικία, προάγει τη μακροζωία. Επιπλέον, το πρακτορείο Reuters μας ενημερώνει ότι οι έφηβοι που ακολουθούν μια πιο αισιόδοξη στάση ζωής, όσον αφορά τον εαυτό τους και τον κόσμο, έχουν σημαντικά λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Μια ακόμα έρευνα στο πανεπιστήμιο του Κορνέλ, μας ενημερώνει ότι η θετική στάση ζωής και η αισιοδοξία αποτελούν ισχυρό αντίδοτο για το στρες, τον πόνο και την ασθένεια καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Η εξάλειψη του στρες είναι πολύ σημαντική ,καθώς το στρες έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη επικίνδυνων συμπεριφορών στην εφηβεία όπως υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και αντικοινωνική συμπεριφορά. Τι είναι όμως αυτό που βοηθάει τα παιδιά να υιοθετήσουν μια πιο αισιόδοξη στάση ζωής; Όπως μας ενημερώνουν οι επιστήμονες, ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι οι γονείς και η δική τους προδιάθεση. Η αισιοδοξία είναι μια ικανότητα που πλάθεται κατά την παιδική ηλικία και καθώς τα παιδιά είναι μικρά σφουγγαράκια που απορροφούν ό,τι βλέπουν από το περιβάλλον τους, η αισιόδοξη στάση των γονέων προς τη ζωή και τα γεγονότα είναι κάτι που τα παιδιά αντιγράφουν.

Μικρές συμβουλές για να μάθουμε τα παιδιά μας να είναι αισιόδοξα

Ακούστε τα παιδιά σας: Να ακούτε τα παιδιά σας όχι μόνο με τα αφτιά αλλά και με το μυαλό σας. Να θυμάστε ότι τα μικρά παιδιά δεν έχουν αναπτύξει ακόμα πλήρως το λεξιλόγιο τους και την έκφραση τους. Όταν, λοιπόν, το παιδί σας, σας λέει «μισώ τα μαθηματικά» στην πραγματικότητα πιθανότατα να σας λέει «Δε τα καταλαβαίνω, πως μπορώ να τα μάθω καλύτερα;». Είναι ευθύνη του γονέα να καταλάβει τι θέλει να πει το παιδί και να το μάθει να εκφράζετε και να καταλαβαίνει ότι για κάθε πρόβλημα υπάρχει μια θετική λύση.

Μη βάζετε ταμπέλες: Τα παιδιά τείνουν να ικανοποιούν ή να μην ικανοποιούν τις προσδοκίες των γονέων τους. Πρέπει να το σκεφτείτε καλά πριν πείτε «η Μαρία μας είναι πολύ ντροπαλή», καθώς αυτή η φράση θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της ταυτότητάς της. Οι αρνητικές ταμπέλες που βάζουμε στα παιδιά μας μπορεί να είναι βλαβερές για την άποψη που σχηματίζουν για τον εαυτό τους και έμμεσα ενδυναμώνουμε τη συμπεριφορά που δε μας αρέσει.

Αναδιατυπώστε: Οι έφηβοι έχουν την ανάγκη να τους παίρνουν στα σοβαρά και για να μπορέσουμε να έχουμε μια καλή επικοινωνία μαζί τους πρέπει να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την πραγματικότητα τους. Για παράδειγμα αν το έφηβο παιδί σας σας λέει «μισώ το σχολείο», δεν είναι πραγματικό να απαντήσετε ότι όλα θα πάνε καλά. Αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να το βοηθήσετε να καταλάβει τι ακριβώς είναι αυτό που δεν του αρέσει και να το βοηθήσετε να φέρει μόνο του παραδείγματα των θετικών στοιχείων της σχολικής ζωής (ίσως κάποιοι φίλοι ή κάποια μαθήματα που του αρέσουν).

Ψάξτε για τη θετική πλευρά: Είναι υψίστης σημασίας να δείξουμε στα παιδιά ότι το κάθε τι έχει και αρνητική αλλά και θετική πλευρά και να τα ενθαρρύνουμε να ψάχνουν για το θετικό αντίκτυπο της κάθε κατάστασης. Για παράδειγμα ένα παιδί που δεχόταν βία στο σχολείο είπε στη μαμά του «ο κόσμος είναι ένα απαίσιο μέρος», η απάντηση της μαμάς, η οποία είναι και η σωστή, ήταν «Ναι, υπάρχουν άσχημα πράγματα, αλλά πρέπει πάντα να έχεις τα μάτια σου ανοιχτά και για τα όμορφα πράγματα που υπάρχουν και να ξέρεις ότι συμβαίνουν καθημερινά!»

Όπως μας ενημερώνει η διευθύντρια του παιδιατρικού νοσοκομείου του Σηάτλ, Leslie Walker «η αισιοδοξία και η ελπίδα είναι δύο πολύ κοντινές έννοιες και είναι κάτι που, ενώ θα έπρεπε, εμείς οι γονείς δεν αφιερώνουμε χρόνο για να εξετάσουμε. Αυτά όμως είναι τα βασικά στοιχεία που κάνουν το παιδί να ξυπνάει κάθε πρωί και να συνεχίζει την προσπάθεια». Και θα ήθελα να προσθέσω αυτά τα στοιχεία κάνουν κι εμάς τους ίδιους να ξυπνάμε κάθε πρωί και να συνεχίζουμε την προσπάθεια! Υιοθετήστε, λοιπόν, μια πολύ θετική στάση ζωής γιατί όχι μόνο η δική σας ζωή θα γίνει πιο όμορφη αλλά και γιατί με αυτόν τον ευχάριστο τρόπο θα προφυλάξετε το παιδί σας από πολλούς κινδύνους.

Αμαλία Λουίζου, ΜΑ
Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Σύμβουλος
Κέντρο Παιδιού Εφήβου Οικογένειας
http://www.kepeo.com

μια… επιστημονική ανάλυση για την αποτυχία στις εξετάσεις!

Ένα μέγα ερώτημα που απασχολεί χρόνια τώρα τους ίδιους τους μαθητές,

τους γονείς τους, αλλά και τους εκπαιδευτικούς. Η απάντηση είναι τόσο απλή όσο δεν φαντάζεστε. Σας την παρουσιάζουμε εδώ και μάλιστα επιστημονικά τεκμηριωμένη…

Εν αρχή ην ο χρόνος…

Ο χρόνος έχει 365 μέρες.
Γιατί οι μαθητές αποτυγχάνουν στις εξετάσεις;

Αν βγάλουμε τις 52 κυριακές μας μένουν 313 μέρες.

Οι 50 μέρες του καλοκαιριού παραείναι ζεστές για να διαβάσουμε, άρα μένουν μόνο 263.

Κοιμόμαστε 8 ώρες τη μέρα, συνεπώς σε ένα χρόνο αυτό σημαίνει 122 μέρες ύπνου.
Μας υπολείπονται λοιπόν 141 μέρες.

Αν χαζεύουψουμε μόνο για μία ώρα κάθεμια από αυτές τις μέρες χάνουμε άλλες 15 μέρες
και έτσι μένουμε μόνο με 126 ημέρες ελεύθερες.

Τρώμε 2 ώρες την ημέρα, δηλαδή 35 ημέρες.
Με αυτό τον τρόπο μας μένουν 46 ημέρες ελεύθερες.

Αν αφαιρέσουμε όμως τις 40 ημέρες συνολικών διακοπών θα μας μείνουν μονάχα 6 ημέρες.
Κι αν αρρωστήσουμε τις μισές από αυτές μένουν 3 μέρες.
Κι αν βγούμε δυο μέρες μας μένει μόνο ΜΙΑ.
Ε… αυτή η μέρα είναι τα γενέθλιά σου !!!

ΣΥΝΕΠΩΣ…
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ !!!!

Αντιμετωπίζοντας το άγχος των εξετάσεων

Έχεις άγχος; Είναι φυσιολογικό. Λίγο άγχος είναι ωφέλιμο, γιατί βοηθάει το άτομο να συγκεντρωθεί πολύ καλά και να είναι σε εγρήγορση. 

  • Μια καλή αρχή είναι λίγο καιρό πριν τις εξετάσεις να οργανώσεις το γραφείο και το χώρο της μελέτης. Πρέπει να είναι έτσι φτιαγμένος ώστε να βοηθάει στη συγκέντρωση και στη μελέτη.

 

Φτιάξε ένα Πρόγραμμα μελέτης.

  •  Είναι  σημαντικό  να διαβάζεις με προγραμματισμό και οργάνωση, ώστε να έχεις τον απαραίτητο χρόνο.
  •  Όσο περισσότερες λεπτομέρειες περιέχει η ύλη, τόσο πιο πολλές επαναλήψεις είναι απαραίτητες.
  •  Να κάνεις μια κατανομή εργασίας δηλαδή να χωρίσεις την ύλη σε μικρότερες ενότητες ώστε  να μπορείς να τη χειριστείς καλλίτερα.
  •  Να προετοιμάζεσαι για τις εξετάσεις πολύ πριν με ένα μακροπρόθεσμο πλάνο και να μη στριμώχνεσαι στο τέλος.
  •  Να σημειώνεις με μολύβι ή μαρκαδόρο υπογραμμίσεως τα πιο σημαντικά ή τα πιο δύσκολα στην απομνημόνευση κομμάτια.
  •  Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων δε μπορείς να μάθεις καινούρια πράγματα αλλά απλώς να κάνεις μια σύντομη ανασκόπηση των βασικών σημείων.

Λίγο πριν τις εξετάσεις

·        Να δώσεις βαρύτητα στα σημεία των μαθημάτων που έχεις αδυναμίες. Ένα λάθος που συχνά κάνουν οι μαθητές, είναι να ξαναδιαβάζουν αυτά που ήδη γνωρίζουν επειδή τους προσφέρουν επιβεβαίωση και ασφάλεια.

·        Το να ανταλλάσσεις πληροφορίες με τους φίλους σου σε βοηθάει να  εντοπίσεις τις ελλείψεις και τις αδυναμίες σου.

·        Είναι φυσικό κάποιες μέρες να μην έχεις όρεξη να διαβάσεις. Ακόμα και τότε είναι καλό να ξεκινήσεις να διαβάζεις και η όρεξη θα έλθει κατά τη διάρκεια της μελέτης.

·        Αν οι σκέψεις σου τρέχουν κάπου αλλού, δεν μπορείς να συγκεντρωθείς δεν πρέπει να αφεθείς. Με λίγη προσπάθεια μπορείς να τα καταφέρεις.

 

Στον προγραμματισμό πρέπει να προβλέπονται διαλείμματα.

·        Τα διαλείμματα καλά είναι να είναι απαλλαγμένα από τη διασκέδαση που προσφέρουν η τηλεόραση, ο υπολογιστής, το ηλεκτρονικό παιγνίδι (μακριά από οθόνες).

·        Επικοινώνησε στα διαλείμματα με τους φίλους σου. Μέτρο στο τηλέφωνο και στα κινητά. Ενημέρωσε τους φίλους σου για τις ώρες που θα επικοινωνείτε.

·        Ξόδευε λίγο χρόνο για γυμναστική (καθημερινά).

·        Φρόντισε να διατρέφεσαι σωστά, να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι καλά.

 

Σκέψου θετικά για τις εξετάσεις

Μην το σκέφτεσαι

Έχω προσωπικούς στόχους και θέλω να τους πετύχω. Γι’ αυτό θέλω να διαβάσω.

Βαριέμαι να διαβάσω, το κάνω γιατί με πιέζουν οι άλλοι.

Τα εμπόδια και οι δυσκολίες των εξετάσεων είναι για μένα προκλήσεις για να τις ξεπερνώ.

Είναι πολύ δύσκολα θα τα παρατήσω.

Για τα λάθη μου αναλαμβάνω τις ευθύνες που μου αναλογούν.. Χωρίς να απελπίζομαι οργανώνω καλύτερα τη μελέτη μου.

Πρέπει να είμαι τέλειος, γιατί αλλιώς αλλοίμονό μου.

Θα κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ και όλα θα πάνε καλά, θα πετύχω…

Να δεις που δεν θα γράψω τίποτα και δεν θα πετύχω στις εξετάσεις.

Θα κάνω πολλές επαναλήψεις για να εμπεδώσω την ύλη.

Δεν προχωράω με το διάβασμα, έχω μείνει πολύ πίσω.

Οι συμμαθητές μου αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα.

Μόνο σε μένα συμβαίνουν αυτά.

Εάν αποτύχω, οι άλλοι θα μου συμπαρασταθούν.

Εάν αποτύχω, τότε έχω αποτύχει και στα μάτια των άλλων.

Θα βρεθούν άλλες ευκαιρίες για να πραγματοποιήσω τα όνειρά μου.

Είναι η τελευταία μου ευκαιρία, αν αποτύχω τελείωσαν όλα.

 

Σκέψου ακόμη:

  • Πολλές φορές, όταν υπολογίσεις τους βαθμούς του και τις επιδόσεις σου όλη τη σχολική χρονιά στα διάφορα τεστ, συνειδητοποιείς ότι δεν τα πάς και τόσο άσχημα όσο νόμιζες
  •  Οι εξετάσεις μπορεί να είναι καθοριστικές για την εισαγωγή σου στο Πανεπιστήμιο, αλλά δεν αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για μια ευτυχισμένη και δημιουργική ζωή.
  •  Όσο πιο συχνά φαντάζεσαι τις εξετάσεις τόσο πιο πολύ εξοικειώνεσαι μαζί τους. Αυτό που μπορείς να αντιμετωπίσεις στη φαντασία σου, μπορείς να το κάνεις και στην πραγματικότητα.
  •    Για να πετύχεις τους στόχους σου (να πετύχεις στις εξετάσεις) θα θυσιάσεις λίγο την καλοπέρασή σου.

 

 

Πρακτικοί τρόποι αντιμετώπισης του έντονου φόβου
τη στιγμή της εξέτασης:

  •  «Εάν αρχίσω να τρέμω, να ιδρώνουν τα χέρια μου, να χτυπάει η καρδιά μου δυνατά… θα πάρω βαθιές ανάσες και δεν θα χάσω την ψυχραιμία μου».
  •  «Θα μείνω ως το τέλος της γραπτής εξέτασης συγκεντρωμένος και δεν θα τα εγκαταλείψω, θα παλέψω μέχρι το τέλος».
  • «Εάν δεν μπορέσω να απαντήσω σε μία ερώτηση, θα προσπαθήσω να συγκεντρωθώ περισσότερο στην επόμενη χωρίς να σκέφτομαι την αποτυχία».
  • «Θα ξεκινήσω με ό,τι γνωρίζω καλά.. Ακούω καλά τις οδηγίες και δεν βιάζομαι να παραδώσω το γραπτό μου».

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

Επιμέλεια:Στέφανος Κουμαρόπουλος Δρ. Παν. Αθηνών-Υπεύθυνος Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων Δ΄ Αθήνας

πηγή:http://www.ssneond.sch.gr/Keimena%20dimosieumena/fovosexams.htm


Χαρακτηριστικά θυμάτων και νταήδων στο σχολείο

Σύμφωνα με τον Olweus «ένας μαθητής γίνεται αντικείμενο εκφοβισμού ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται, κατ’ επανάληψη και κατ’ εξακολούθηση, σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους μαθητές». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να εξηγήσουμε περισσότερο την έννοια «αρνητικές ενέργειες». Όταν κάποιος προκαλεί σκόπιμα ή αποπειράται να προκαλέσει βλάβη ή ενόχληση σε κάποιο άλλο άτομο-βασικά αυτό που αποτελεί τον ορισμό της επιθετικής συμπεριφοράς- τότε μιλάμε για αρνητική ενέργεια. Η αρνητική ενέργεια μπορεί να είναι μόνο λόγια (λεκτική), όπως, για παράδειγμα, οι απειλές, ο χλευασμός, το πείραγμα και οι βρισιές. Όμως μπορεί κάποιος να χτυπάει, να σπρώχνει, να κλοτσάει, να τσιμπάει ή να στριμώχνει κάποιον, με σωματική επαφή. Ακόμα μπορεί η αρνητική ενέργεια να μην είναι ούτε λεκτική ούτε σωματική, αλά να γίνεται με γκριμάτσες ή άσεμνες χειρονομίες ή με την άρνηση συμμόρφωσης προς την επιθυμία του θύματος.

Παρότι ακόμα και ένα παράδειγμα σοβαρής παρενόχλησης μπορεί, σε κάποιες περιπτώσεις, να θεωρηθεί ως εκφοβισμός, ο ορισμός που δόθηκε δίνει έμφαση στις αρνητικές ενέργειες που πραγματοποιούνται «κατ’ επανάληψη και κατ’ εξακολούθηση». Αυτό για να αποκλειστούν οι περιστασιακές, αθώες αρνητικές ενέργειες που στοχεύουν έναν τυχαίο μαθητή κάθε φορά.

Ο εκφοβισμός μπορεί να γίνεται από ένα μόνο άτομο -τον νταή- ή από μια ομάδα. Επίσης ο στόχος του εκφοβισμού μπορεί να είναι ένα μεμονωμένο άτομο -το θύμα- ή μια ομάδα. Στο πλαίσιο του σχολικού εκφοβισμού, στόχος γίνεται συνήθως ένας μεμονωμένος μαθητής. Τα ευρήματα της έρευνας του Μπέργκεν μας αποκαλύπτουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το θύμα παρενοχλείται από μια ομάδα δύο ή τριών μαθητών. Για να μιλήσουμε για εκφοβισμό -βία- πρέπει να υπάρχει διαφορά δύναμης (σχέση ασύμμετρης δύναμης), πράγμα που σημαίνει ότι ο μαθητής ο οποίος εκτίθεται στις αρνητικές ενέργειες δυσκολεύεται να αμυνθεί και είναι αβοήθητος έναντι εκείνου ή εκείνων που τον παρενοχλούν.

Οφείλουμε ακόμη να διαχωρίσουμε τον άμεσο εκφοβισμό -οι σχετικά ανοιχτές επιθέσεις προς το θύμα- από τον έμμεσο εκφοβισμό, που έχει τη μορφή της κοινωνικής απομόνωσης και του σκόπιμου αποκλεισμού από μια ομάδα και τον οποίο, αν και έχει λιγότερο εμφανή μορφή, θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα.

Τα χαρακτηριστικά των θυμάτων

Η εικόνα που έχει διαμορφωθεί από τις έρευνες αντιπροσωπεύει τόσο τα αγόρια, όσο και τα κορίτσια. Τα τυπικά θύματα είναι περισσότερο αγχώδη και ανασφαλή από το μέσο όρο των μαθητών. Επίσης είναι επιφυλακτικά συνήθως, ευαίσθητα και ήσυχα. Όταν δέχονται επίθεση από άλλους μαθητές, αντιδρούν συχνά με κλάμα (τουλάχιστον σε μικρότερες τάξεις) και με απόσυρση. Τα θύματα παρουσιάζουν επίσης χαμηλή αυτοεκτίμηση κα έχουν αρνητική άποψη για τον εαυτό τους και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Συχνά θεωρούν τον εαυτό τους αποτυχημένο και αισθάνονται ανόητοι και άχαροι, ενώ είναι ντροπαλοί.

Κατά κανόνα, στο σχολείο τα θύματα είναι απομονωμένα, εγκαταλειμμένα και δεν έχουν ούτε έναν καλό φίλο στην τάξη τους. Ωστόσο δεν έχουν επιθετική ή ενοχλητική συμπεριφορά, γι’ αυτό και δεν μπορούμε να αποδώσουμε τον εκφοβισμό στη δική τους προκλητική στάση απέναντι στους συμμαθητές τους. Άλλωστε τα παιδιά αυτά έχουν συχνά αρνητική στάση προς τη βία και τη χρήση βίαιων μέσων. Στην περίπτωση που είναι αγόρια, θα είναι μάλλον πιο αδύναμα από το μέσο όρο.

Αυτό το είδος θύματος ονομάζεται παθητικό ή υποτακτικό θύμα, σε αντίθεση με έναν άλλο σπανιότερο τύπο θύματος που περιγράφεται παρακάτω. Συνοπτικά φαίνεται ότι η συμπεριφορά και η στάση των παθητικών θυμάτων εκπέμπουν ένα σήμα στους άλλους ότι πρόκειται για «ανασφαλή και ανάξια άτομα τα οποία, εάν τους επιτεθούμε ή αν προσβάλλουμε, δε θα ανταποδώσουν την επίθεση». Αν θέλουμε να περιγράψουμε λίγο διαφορετικά τα παθητικά θύματα, μπορούμε να πούμε ότι χαρακτηρίζονται από ένα αγχώδες ή υποτακτικό πρότυπο αντίδρασης το οποίο (στα αγόρια) συνδυάζεται με σωματική αδυναμία.

Συνεντεύξεις εις βάθος με γονείς αγοριών θυμάτων δείχνουν ότι τα αγόρια αυτά ήταν , ήδη από μικρή ηλικία, επιφυλακτικά και ευαίσθητα. Υπάρχει η πιθανότητα αγόρια με παρόμοια χαρακτηριστικά -σε συνδυασμό ίσως και με σωματική αδυναμία- να δυσκολεύτηκαν να διεκδικήσουν τη θέση τους στην ομάδα των συνομηλίκων. Πιστεύουμε, συνεπώς, ότι τα χαρακτηριστικά αυτά συνέβαλαν στο να καταστούν τα παιδιά θύματα εκφοβισμού. Ταυτόχρονα είναι φανερό ότι η επαναλαμβανόμενη παρενόχληση από συνομηλίκους πρέπει να αύξησε το άγχος τους, την ανασφάλεια και γενικότερα την αρνητική εικόνα που είχαν για τον εαυτό τους.

Υπάρχουν στοιχεία που καταδεικνύουν ότι τα αγόρια θύματα διατηρούσαν στενότερο δεσμό και πιο θετικές σχέσεις με τους γονείς τους, ιδιαίτερα με τη μητέρα τους, απ’ ό,τι τα υπόλοιπα αγόρια. Αυτή η στενή σχέση ενίοτε εκλαμβάνεται από τος εκπαιδευτικούς ως υπερπροστατευτική και από την πλευρά της μητέρας. Συμπεραίνουμε λογικά ότι παρόμοιες τάσεις υπερπροστασίας αποτελούν τόσο αίτιο όσο και συνέπεια του εκφοβισμού.

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω υπάρχει και μια άλλη κατηγορία θυμάτων, πολύ μικρότερη, τα προκλητικά θύματα, τα οποία χαρακτηρίζονται από ένα συνδυασμό αγχώδους και επιθετικής συμπεριφοράς. Οι μαθητές αυτής της κατηγορίας παρουσιάζουν συχνά προβλήματα συγκέντρωσης και η συμπεριφορά τους ενδέχεται να προκαλέσει εκνευρισμό και ένταση γύρω τους. Ορισμένοι μάλιστα μπορεί να χαρακτηριστούν ως υπερκινητικοί. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η στάση τους να προκαλεί πολλούς συμμαθητές τους και αυτό να οδηγεί σε αρνητικές αντιδράσεις από ένα μεγάλο μέρος της τάξης ή και από το σύνολό της. Η δυναμική των προβλημάτων εκφοβισμού/θυματοποίησης σε μια τάξη με προκλητικά θύματα διαφέρει εν μέρει από τα προβλήματα που δημιουργούνται σε μια τάξη με παθητικά θύματα.

Μια διαχρονική μελέτη (follow up) δύο ομάδων αγοριών στ΄δημοτικού εώς γ΄γυμνασίου, από τα οποία ορισμένα είχαν πέσει θύματα συνομηλίκων τους στο σχολείο, μας δείχνει οτι: στα 23 χρόνια τους, ως νεαροί ενήλικοι, τα πρώην θύματα από πολλές απόψεις είχαν γίνει «φυσιολογικά’. Αυτό θεωρήθηκε ως ένδειξη του ότι τα αγόρια μετά το σχολείο είχαν πολύ μεγαλύτερη ελευθερία να διαλέξουν μόνα τους το κοινωνικό και το φυσικό τους περιβάλλον. Ωστόσο σε δύο σημεία τα πρώην θύματα τα είχαν πάει χειρότερα από τους υπόλοιπους συνομηλίκους τους: είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να πάθουν κατάθλιψη και είχαν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση. Τα ευρήματα αυτά αποκαλύπτουν ότι επρόκειτο για συνέπεια της παλαιότερης, συνεχιζόμενης θυματοποίησης η οποία είχε αφήσει στο μυαλό τους τα σημάδια της.

Τα χαρακτηριστικά των νταήδων

Χαρακτηριστικό γνώρισμα των νταήδων είναι η επιθετικότητα προς τους συνομηλίκους τους. Αυτός άλλωστε είναι και ο ορισμός της λέξης «νταής». Όμως οι νταήδες πολλές φορές είναι επιθετικοί και προς τους ενηλίκους, εκπαιδευτικούς και γονείς. Γενικά έχουν πιο θετική στάση προς τη βία και τη χρήση βίαιων μέσων απ’ ό,τι οι υπόλοιποι μαθητές. Επιπλέον, συχνά είναι παρορμητικοί και έχουν ανάγκη να κυριαρχούν επί των άλλων. Δεν έχουν μεγαλύτερη ενσυναίσθηση προς τα θύματα του εκφοβισμού. Οι νταήδες έχουν μια σχετικά θετική άποψη για τον εαυτό τους. Τα αγόρια νταήδες έχουν συνήθως μεγαλύτερη σωματική διάπλαση από τους υπόλοιπους συνομηλίκους τους και ειδικότερα από τα θύματα.

Μια κοινή θέση μεταξύ ψυχολόγων και ψυχιάτρων είναι ότι τα άτομα με επιθετική και βάναυση συμπεριφορά είναι «κατά βάθος» ανασφαλή.  Ωστόσο διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι οι νταήδες εμφάνιζαν ασυνήθιστα λίγο άγχος και ανασφάλεια ή βρίσκονταν κάπου στο μέσο όρο των μετρήσεων. Επιπλέον, δεν παρουσίαζαν χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Αυτά τα συμπεράσματα ισχύουν για τους νταήδες σε ομάδα (σε σύγκριση με ομάδες ελέγχου αγοριών και θυμάτων). Τα αποτελέσματα δε σημαίνουν, βεβαίως, ότι είναι απίθανο να υπάρχουν και μεμονωμένοι νταήδες -εκτός ομάδας- με επιθετική και αγχώδη συμπεριφορά.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι υπάρχουν μαθητές οι οποίοι συμμετέχουν σε πράξεις εκφοβισμού, χωρίς όμως να ξεκινούν οι ίδιοι το περιστατικό -θα τους ονομάσουμε παθητικούς νταήδες, οπαδούς ή πρωτοπαλίκαρα. Μια ομάδα παθητικών νταήδων θα είναι σίγουρα ανάμεικτη και κάποια από τα μέλη της ενδέχεται να είναι ανασφαλή και αγχώδη.

Αρκετές είναι οι έρευνες που έχουν καταδείξει ότι οι νταήδες μπορεί να είναι δημοφιλείς σε ένα μέσο όρο, ή και λίγο χαμηλότερο, επίπεδο. Συχνά περιβάλλονται από μια μικρή ομάδα δύο ή τριών φίλων που τους υποστηρίζουν και τους συμπαθούν. Παρ’ όλα αυτά, αν και στις μεγαλύτερες τάξεις η δημοτικότητα των νταήδων μειώνεται, ώσπου στη γ΄γυμνασίου πέφτει σημαντικά κάτω από το μέσο όρο, δε φτάνει ποτέ στο χαμηλό επίπεδο που βρίσκεται η δημοτικότητα των θυμάτων.

Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι οι τυπικοί νταήδες χαρακτηρίζονται από ένα πρότυπο επιθετικής αντίδρασης σε συνδυασμό (στην περίπτωση των αγοριών) με σωματική δύναμη.

Όσον αφορά τα πιθανά ψυχολογικά αίτια της επιθετικής συμπεριφοράς, το πρότυπο των ευρημάτων υποδεικνύει τουλάχιστον τρία, μερικώς αλληλοσχετιζόμενα, κίνητρα. Πρώτον, οι νταήδες έχουν σε μεγάλο βαθμό την ανάγκη απόκτησης δύναμης και κυριαρχίας. Φαίνεται ότι «απολαμβάνουν» να είναι εκείνοι κυρίαρχοι και νιώθουν την ανάγκη να υποτάσσουν τους άλλους. Δεύτερον, αν παρατηρήσουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ανατράφηκαν πολλοί από αυτούς, είναι φυσικό να υποθέσουμε ότι έχουν αναπτύξει έναν ορισμένο βαθμό εχθρικότητας προς το υπόλοιπο περιβάλλον. Τέτοια συναισθήματα και ορμέμφυτα ενδεχομένως τους ωθούν να αντλούν ικανοποίηση από το να πληγώσουν άλλα άτομα. Τέλος, υπάρχει στη συμπεριφορά τους ο παράγοντας «όφελος». Πολλές φορές οι νταήδες εξαναγκάζουν τα θύματα να τους δίνουν χρήματα, τσιγάρα και άλλα πολύτιμα αγαθά. Επιπλέον, είναι φανερό ότι η επιθετική συμπεριφορά ανταμείβεται σε πολλές περιπτώσεις με τη μορφή γοήτρου.

Μπορούμε να εξετάσουμε τον εκφοβισμό ως συνιστώσα ενός πιο γενικευμένου αντικοινωνικού και αντισυστημικού (διαταραγμένης συμπεριφοράς) προτύπου συμπεριφοράς. Από αυτή την άποψη, είναι φυσικό να προβλέπουμε ότι οι επιθετικοί νεαροί που προκαλούν επεισόδια εκφοβισμού έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμπλακούν αργότερα σε άλλα προβλήματα συμπεριφοράς, όπως η παραβατικότητα και ο αλκοολισμός, πρόβλεψη η οποία επιβεβαιώνεται από πολλές πρόσφατες μελέτες. Περίπου το 60% των αγοριών και χαρακτηρίστηκαν ως νταήδες από την στ’ δημοτικού έως τη γ΄γυμνασίου καταδικάστηκαν τουλάχιστον μία φορά έως την ηλικία των 24 ετών. Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το 35-40% των πρώην νταήδων είχαν έως τα 24 τους τρεις ή και περισσότερες καταδίκες, ενώ στα αγόρια των ομάδων ελέγχου (δηλαδή εκείνων που στις ίδιες τάξεις δεν ήταν ούτε νταήδες ούτε θύματα) το αντίστοιχο ποσοστό έπεφτε στο 10%.

Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα πρώην θύματα παρουσίαζαν ως νεαροί ενήλικοι ένα μέσο, ή και χαμηλότερο, επίπεδο παραβατικότητας.

(από το βιβλίο «Εκφοβισμός και βία στο Σχολείο», Dan Olweus, εκδ. Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.)